Nhớ lại trận Hải chiến Hoàng Sa, thượng sĩ Lữ Công Bảy kể: "Và rồi
quân Trung Quốc đã nổ súng. Lúc 8g30, đại liên và cối 82 bắn thẳng vào
đội hình nhóm hải kích VN..."
Nửa tiếng trước khi phát công điện thượng khẩn gửi các hạm trưởng, vào
lúc 11g tối 18-1, đại tá Hà Văn Ngạc nhận được “lệnh hành quân mã hóa số
50.356” từ Bộ Tư lệnh hải quân vùng 1 duyên hải (Việt Nam cộng hòa) với
tiêu đề “Lệnh hành quân Hoàng Sa 1”.
Chạm trán quyết liệt
Ngay sau khi nhận lệnh, đại tá Ngạc chia hải đoàn thành hai phân đoàn
đặc nhiệm. Phân đoàn 1 gồm HQ-4 và HQ-5 do hạm trưởng HQ-4 chỉ huy, có
nhiệm vụ đổ bộ nhóm biệt hải và hải kích. Phân đoàn 2 gồm HQ-16 và HQ-10
do hạm trưởng HQ-16 chỉ huy. Nhiệm vụ phân đoàn 2 là yểm trợ hải pháo
và ngăn chặn tàu địch... Phân đoàn 1 khởi hành lúc 12g đêm đi bọc về
phía tây rồi xuống phía nam có mặt tại đảo Quang Hòa lúc 6g sáng 19-1 để
đổ bộ các biệt đội.
Chiến hạm HQ-5 Trần Bình Trọng, nơi đại tá Hà Văn Ngạc chỉ huy chiến dịch đổ bộ đảo Quang Hòa
Đến khoảng 6g ngày 19-1-1974, HQ-4 và HQ-5 áp sát phía nam đảo Quang
Hòa, còn HQ-10 và HQ-16 cũng dàn đội hình ở phía tây tây bắc đảo. Trước
diễn biến đó, tàu chiến Trung Quốc
cũng chia thành hai phân đội với hai chiếc Kronstadt 271 và 274 đối đầu
với phân đoàn 1 Việt Nam. Hai chiến hạm Trung Quốc mang số 389 và 396
mới tới thì chặn phía tây bắc.
Vừa áp sát đảo Quang Hòa, các chiến hạm Việt Nam cộng hòa lập tức tung
quân đổ bộ. 6g48 sáng 19-1, nhóm biệt hải tàu HQ-4 đổ bộ lên phía nam
đảo, nhóm hải kích tàu HQ-5 lên phía tây tây nam. Tuy nhiên, sóng gió
ngược đã làm bè cao su nhóm hải kích bị đẩy ra ngoài. Tàu HQ-5 phải cho
xuồng cứu hộ xuống trợ kéo bè vào đảo. Trong lúc ấy, ở phía bắc đảo
Quang Hòa, hai tàu chiến Trung Quốc cũng đang hối hả đổ bộ với số quân
đông áp đảo.
Quan sát từ đài chỉ huy, trung úy hải hành Phạm Ngọc Roa tường thuật:
“Đội biệt hải HQ-4 lên được đảo Quang Hòa trước, tranh thủ tiến nhanh
vào sâu trong đảo. Và rồi chạm trán với hàng trăm lính đổ bộ của Trung Quốc.
Chúng lợi dụng phòng thủ sau bãi đá, chĩa súng hăm he bắn vào nhóm biệt
hải. Hai bên dùng tay ra dấu chủ quyền quốc gia mình và xua đuổi nhau,
nhưng chưa bên nào chịu rời đi”. Trong lúc đó, nhóm người nhái của đội
hải kích tàu HQ-5 cũng bắt đầu tiến vào đảo. Họ phải lội qua một đầm
nước trống trải, ngập đến thắt lưng mà phía trước lại đầy mũi súng quân
xâm lược...
Tình hình ngày càng căng thẳng
Ở phía tây tây nam đảo Quang Hòa, biệt đội hải kích do trung úy Lê Văn Đơn chỉ huy được đổ bộ từ chiến hạm
HQ-5. Nhóm hải kích người nhái này tiến vào đảo bằng hai xuồng cao su
với một số loại súng và dao găm. Hạ sĩ Đỗ Văn Long là người đầu tiên lao
lên đảo.
Thượng sĩ giám lộ tàu HQ-4 Lữ Công Bảy kể lại: “Khi đến gần đảo Quang
Hòa, bằng ống dòm và mắt thường, chúng tôi phát hiện doanh trại mới
toanh có cờ Trung Quốc. Ở phía bắc đảo, hàng trăm quân Trung Quốc đổ bộ
ào ạt lên. Chúng núp sau các tảng đá chĩa súng vào các biệt đội... Và
rồi quân Trung Quốc đã nổ súng. Lúc 8g30, đại liên và cối 82 bắn thẳng
vào đội hình nhóm hải kích VN. Họ đang ở vị trí cực kỳ nguy hiểm. Hai
binh sĩ Việt Nam cộng hòa tử thương và hai bị thương”.
Chiến hạm HQ-4 Trần Khánh Dư
Đứng trên đài chỉ huy tàu HQ-4, trung tá Vũ Hữu San và thượng sĩ giám
lộ Lữ Công Bảy, trung úy Phạm Ngọc Roa thấy đồng đội mình đang ở thế cực
kỳ nguy hiểm. Địa thế trống trải, họ không có vật cản gì để phòng thủ,
trong khi phía Trung Quốc
từ chỗ ẩn nấp cứ vãi đạn như mưa. 40 năm sau, hồi tưởng khoảnh khắc vệ
quốc này, ông Roa vẫn cảm giác tim mình nhói lên khi nhìn thấy đồng đội
ngã xuống. Tuy nhiên, nhóm hải kích vẫn không lùi một bước, đến khi được
lệnh tạm rút, họ mới chịu lùi về tàu.
Lúc đó tình hình ngoài biển cũng hết sức căng thẳng. Tất cả chiến hạm
Trung Quốc và Việt Nam đều trong tình trạng nhiệm sở chiến đấu 100%. Cựu
thượng sĩ Trần Dục, quản trưởng tàu HQ-4, kể ông đã thay mặt hạm trưởng
yêu cầu tất cả sĩ quan, binh lính sẵn sàng quân trang, quân dụng chiến
đấu với nón sắt, áo giáp, áo phao, giày không cột dây... Từ soái hạm
HQ-5 Trần Bình Trọng, đại tá Hà Văn Ngạc lệnh cho bốn chiến hạm di
chuyển theo chiến thuật mới. Tàu HQ-4 và HQ-5 tiến từ phía tây nam tới
tây đảo Quang Hòa. Tàu HQ-16 và HQ-10 đến phía tây tây bắc. Đường tiến
hai phân đội tạo thành vòng cung bao quanh Quang Hòa trong tình hình
quân Trung Quốc vẫn đang chiếm giữ đảo. Dưới biển, tàu Trung Quốc lập
tức di chuyển đội hình bám chặt bốn chiến hạm Việt Nam...
... Lúc đó, chuyện gì xảy ra tại Đà Nẵng, nơi đặt Trung tâm hành quân Vùng 1 duyên hải?
Rất căng thẳng. Và sau một cú điện thoại, tư lệnh Vùng 1 duyên hải Hồ Văn Kỳ Thoại đã đi đến một quyết định...
Sau khi Trung Quốc có những hành động gây hấn và xâm chiến Hoàng Sa,
tháng 1-1974, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã
lên tiếng phản đối.
Ngày 9-9-1975, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam
đã tiếp tục đăng ký Đài khí tượng Việt Nam tại Hoàng Sa và khẳng định
chủ quyền Việt Nam đối với quần đảo này.
Ngày 5-6-1976, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Chính phủ cách mạng lâm
thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tuyên bố khẳng định chủ quyền của Việt
Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và có quyền bảo vệ chủ
quyền đó.